İş güvencesi kapsamında çalıştırılan ve haksız bir şekilde iş akdi feshedilen işçi fesih tarahinden itibaren BİR AY içerisinde Arabuluculuk kurumuna müracaat etmeli, müzakerelerde anlaşılamaması halinde 15 GÜN içerisinde davasını açmalıdır. Dava açma sürelerine dikkat edilmesi gerekmekte olup bu konuda hak kaybı yaşanmaması adına hukuki yardım alınmasını tavsiye etmekteyiz. İşe iade davalarında öncelikle 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu gereğince arabuluculuk kurumuna başvurmuş olmak dava şartı haline getirilmiştir.
İşe İade Davası Açma Şartları:
1) İşyerinde en az 30 işçi çalıştırılıyor olması gerekir. Bu 30 işçi sayısı işverenin aynı işkolundaki bütün işyerlerini kapsar . Örneğin bir işverenin bir mobilya mağaza zinciri aynı ad altında işletilmektedir. Ve işçi bu mağazaların birinde çalışmaktadır. Çalıştığı mağazada her mağazada 5 işçi çalışıyor olsa bile, bütün mağazalardaki çalışanların sayısı toplanır. Bu toplam 30 işçi ve üstü ise işe iade davası açılabilir. İşçi sayısı belirlenirken çırak ve stajyerler hesaba katılmaz. Asıl işveren ve alt işveren durumunda ise asıl işveren ve alt işveren işçi sayıları ayrı ayrı değerlendirilir. İşçi sayısını az göstermek amacı ile böyle bir yol seçilmiş ise ispat edildiği takdirde işçi sayısı birlikte değerlendirilir.
2) İşçi bu işyerinde en az 6 aydır çalışıyor olmalıdır, 6 aylık kıdem hesaplanırken işçinin, aynı işverenin tüm işyerlerinde geçirdiği süreler dahil edilir. . Yer altı işlerinde çalışan işçi için bu şart gerekli değildir.
3) İşçi ile işveren arasında belirsiz süreli bir iş sözleşmesi bulunmalıdır. Dolayısıyla belirli süreli sözleşme ile çalışan işçinin işe iade davası açma hakkı bulunmamaktadır.
4) İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekillerinden olmamak gereklidir.
5) İş akdinin haksız yere işveren tarafından feshedilmiş olması gerekmektedir.Bu konuda ispat yükü işverende olup işçiyi haklı nedenle işten çıkarmış olduğunu dava sürecinde ispat etmelidir.
Yargıtay 9. H.D.’nin 2014/18430E. ve 2014/33936K. sayılı kararında da belirtildiği üzere; “4857 sayılı İş Kanununun 20/2 maddesinde açıkça feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden feshin nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır.”
Tüm bu şartları taşıyan ve arabuluculuk sürecinde de işveren taraf ile anlaşamayan işçi; arabuluculuk son tutanağını dava dilekçesine ekleyerek yer itibariyle yetkili iş mahkemesinde davasını açmalıdır.
Dava sürecinde işe iade edilen işçinin; kararın kesinleşmesine müteakip 10 gün içerisinde, işçi işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Eğer işe başvuru yapmazsa, işverenin yapmış olduğu fesih geçerli hale gelir. İşçi; işe başlamak için başvurmuş ancak işverenin işe başlatma davetini cevapsız bırakmış, makul sürede işe başlamamış işçinin iş sözleşmesi de haklı nedenle feshedilmiş sayılacaktır. Dolayısıyla işe iadesine karar verilen işçinin işe başlamaması, feshin geçerliliğini kabul ettiği anlamına gelir. İşçi işe iade başvurusunu yazılı bir ispat vasıtasına bağlamak amacıyla noterden göndereceği bir ihtarname ile yapmalıdır.
İşçi işe başlamak için başvuru yaparsa, işveren bir ay içerisinde işçiyi işe başlatmak zorundadır. Eğer işe başlatmazsa, mahkeme kararıyla belirlenen tazminat miktarını ödemek zorunda kalacaktır. Bu miktar, en az 4 ay, en fazla 8 aylık ücret tutarıdır.
İş akdi haksız feshedilen ve işe iade edilen işçi, çalışmadığı dönem için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarına da kavuşur. İşveren, işçiyi çalıştırmadığı dönem için işçiye en fazla dört aylık alacaklarını ödemek zorunda kalacaktır.
İşçi işe iade davası neticesinde işe başvuru yapmışsa ve işveren de işçiyi işe başlatmışsa, geçersiz hale gelmiş fesih nedeniyle ödediği ihbar ve kıdem tazminatını talep edecektir.
İşe iade davaları işçinin iş güvencesinden yararlanması, iş akdinin devamı açısından hukukumuzda özel bir müessese olmakla birlikte bu kurumların işletilebilmesi, işçinin herhangi bir hak kaybı yaşamaması adına hukuki destek alması gerekmektedir.
EKŞİ HUKUK BÜROSU
